Debaty sejmoweXIX Kadencja

Interpelacja w sprawie działalności wydziałów kontroli legalności zatrudnienia w związku z ich przejściem od 1 stycznia 2000 r. pod zarząd powiatowych urzędów pracy

   Szanowny Panie Premierze! Według obowiązujących przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu - po ostatniej zmianie, która weszła w życia od 1 stycznia 2000 r. - do zadań z zakresu administracji rządowej realizowanych przez powiaty należy m.in. wykonywanie kontroli w zakresie przestrzegania ustawy (art. 6 pkt 8). Dotychczas zadania te realizowały wydziały kontroli legalności zatrudnienia (tzw. policja pracy) usytuowane w wojewódzkich urzędach pracy podległych Krajowemu Urzędowi Pracy. Inspektorzy tego wydziału przeprowadzali kontrole w zakresie (art. 60 ust. 2):    - legalności zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub działalności,    - obowiązku informowania powiatowych urzędów pracy o zatrudnieniu osoby zarejestrowanej jako osoba bezrobotna lub powierzeniu jej wykonywania innej pracy zarobkowej,    - obowiązku opłacania składek na Fundusz Pracy,    - warunków zawartych w upoważnieniach do prowadzenia do pośrednictwa pracy lub kierowania obywateli polskich do pracy za granicą u pracodawców zagranicznych.    Efektem finansowym 2852 kontroli przeprowadzonych przez lubelską policję pracy tylko w trzech kwartałach 1999 r. była kwota 347 303 zł, która trafiła do skarbu państwa. Złożyły się na nią: zwroty nienależnie pobranych zasiłków dla bezrobotnych, uregulowanie zaległych składek na ZUS, grzywny nałożone przez kolegia ds. wykroczeń na osoby objęte kontrolą. Innymi istotnymi efektami kontroli było spowodowanie zawarcia umów o pracę przez pracodawców z ok. 200 osobami zatrudnionymi ˝na czarno˝ oraz przekazanie wielu informacji o innych nieprawidłowościach kontrolerom ZUS, Urzędu Skarbowego i Policji.    Aktualne usytuowanie (1 stycznia 2000 r.) policji pracy na szczeblu powiatu, w powiatowych urzędach pracy będącymi obecnie jednostkami organizacyjnymi starostw powiatowych ziemskich i grodzkich, obniży znacznie jej rangę i efektywność działania, doprowadzając faktycznie do jego zaniku. Może to nastąpić z następujących powodów:    - brak możliwości kontrolowania dużych podmiotów gospodarczych (o dużej liczbie zatrudnionych), np. budów, dużych hurtowni, plantacji, targowisk. Powiatowy Urząd Pracy będzie zatrudniał 2-3 inspektorów posiadających uprawnienia do kontroli, którzy nie będą w stanie sprawdzić w krótkim czasie tożsamości wielu osób znajdujących się np. na budowie. W tym miejscu należy zaznaczyć, że istotą kontroli policji pracy jest przede wszystkim ustalenie tożsamości osób wykonujących pracę, a następnie konfrontacja uzyskanych informacji z dokumentacją firmy. Jest to jedyna kontrola, która jest w stanie stwierdzić pracę ˝na czarno˝ i nielegalne zatrudnienie bezrobotnych. Wszystkie inne kontrole skupiają się wyłącznie na dokumentacji jednostki kontrolowanej. Dotychczas kontrole dużych podmiotów gospodarczych przeprowadzono całym stanem osobowym Wydziału Kontroli Legalności Zatrudnienia Wojewódzkiego Urzędu Pracy;    - brak możliwości przeprowadzenia kontroli w jednostkach posiadających oddziały, filie, punkty na terenie wielu powiatów czy w innych województwach. Legitymacja wydana przez starostę będzie uprawniała do kontroli firm znajdujących się jedynie na terenie danego powiatu. Dotychczas legitymacja wydana przez prezesa Krajowego Urzędu Pracy uprawniała do kontroli na terenie całego kraju i ułatwiała współpracę z innymi tego typu zespołami na terenie innych województw;    - powiaty są zbyt małą jednostką terytorialną, by ustrzec się przed wpływem na wyniki kontroli przez działaczy samorządowych powiązanych z lokalnym kapitałem (całkowity nadzór nad osobami uprawnionymi do kontroli będzie miał starosta);    - powiatowe urzędy pracy nie będą w stanie zabezpieczyć odpowiedniego sprzętu technicznego (komputer, kamera, aparat fotograficzny, dyktafon) ze względu na szczupłość środków finansowych;    - odzyskiwane w wyniku kontroli środki nie będą wpływały do kasy powiatu: grzywny nałożone przez kolegia ds. wykroczeń - do wojewody, zaległości w składkach na ubezpieczenie społeczne - do ZUS, na Fundusz Pracy - do KUP. Starostowie nie będą zainteresowani skutecznością kontroli, a nawet ich przeprowadzeniem.    Czy rząd, którym pan kieruje, nie uważa, że ze względu na wagę sprawy należy:    - zmienić obecne usytuowanie kontroli legalności zatrudnienia i przenieść na szczebel wojewódzki z nadzorem Krajowego Urzędu Pracy,    - przyjąć nową strukturę organizacyjną wzorowaną na okręgowych inspektoratach pracy,    - odstąpić od obowiązku wystawiania upoważnień do kontroli. Jedynym dokumentem uprawniającym do przeprowadzenia kontroli winna być legitymacja wystawiona przez prezesa Krajowego Urzędu Pracy. (Na upoważnieniu musi być wymieniona nazwa jednostki kontrolnej, co często jest trudne albo wręcz niemożliwe do ustalenia - budowy, punkty sprzedaży na targowisku prowadzone np. przez cudzoziemców, plantacje, gospodarstwa sadownicze itp.),    - wprowadzić mandaty karne (również na wzór Inspekcji Pracy), które dadzą możliwość wymierzenia kar natychmiast w sprawach mniejszej wagi nie wymagających skierowania wniosku do kolegium ds. wykroczeń (odciążenie tych kolegiów i uniknięcie częstego umniejszania wagi spraw dotyczących nielegalnego zatrudnienia)?    Z szacunkiem    Poseł Izabella Sierakowska    Lublin, dnia 8 lutego 2000 r.